دو تا از مهمترین بخشهای کارکردهای اجرایی
#مهار_تکانه (Impulse Control)*
#کنترل_بازداری (Inhibitory Control)*
۱. مهار تکانه(Impulse Control)*
همون «یه لحظه صبر کن!»
یعنی توانایی ایجاد یه وقفه کوتاه بین
_«هوس انجام یه کار» و «انجام دادنش»_ هست
مثلا:شما دارید با تلفن صحبت میکنید، یهو میپره وسط حرفتون که یه چیزی بگه. اون لحظه، *مغز بهش فرمان داده: «حرف بزن!» و اون هم بلافاصله انجامش داده*
۲. کنترل بازداری(Inhibitory Control)*
همون «بیخیال، به نفعم نیست!»
این بخش یه کم عمیقتره و به توانایی
«نه گفتن» به وسوسهها ربط داره. اینجا کودک
میتونه بخاطر یه هدف بزرگتر، از لذتِ آنی بگذره.
مثلا: میدونه اگر الان بشینه مشقش رو بنویسه،
عصر میتونه با خیال راحت با دوستاش بازی کنه
(هدف بلندمدت) اما وسوسهی بازی با لگو یا دیدن کارتون (وسوسهی آنی) انقدر براش جذابه
که نمیتونه جلوی خودش رو بگیره.
«کنترل بازداری» *یعنی مغز بتونه به اون وسوسهی
دمدستی بگه: «نه! الان وقتش نیست چون دارم به چیز مهمتری فکر میکنم»*
پس در کل یعنی بچه یاد بگیره بین
فکری که از سرش میگذره* و *کاری که انجام میده*، یه فاصله بندازه. ⏱فاصلهای که باعث میشه:
قبل از پرت کردن وسیله، یه لحظه مکث کنه
قبل از جواب تند و بد دادن، فکر کنه
قبل از برداشتن چیزی که برای خودش نیست،
خودش رو کنترل کنه